Pańtwo Piastów

Władysław Herman i Bolesław Krzywousty

Po Bolesławie Chrobrym oficjalnie władzę przejął jego młodszy brat, Władysław Herman. W rzeczywistości rządził jednak palatyn Sieciech. Prowadził politykę wymierzoną przeciw dynastii Piastów, ponadto często godzącą w interesy ludzi wysokiego stanu. Wobec tego synowie Władysława Hermana - Zbigniew i Bolesław - stanęli na czele buntu. Udało im się zmusić Sieciecha do opuszczenia kraju. Podzielili między siebie kraj, a po śmierci Władysława Hermana doszło między nimi do wojny o wpływy, którą wygrał Bolesław. Zbigniew przedostał się do Niemiec i poprosił cesarza o pomoc. W 1109 r. Henryk V najechał na Polskę, jednak nie udało mu się nic osiągnąć - w końcu wycofał swoją armię. W 1119 Bolesław Krzywousty zakończył podbijanie Pomorza - udało mu się całe sobie podporządkować. Jednak już w 1135 roku na zjeździe w Merseburgu złożył cesarzowi hołd lenny z Pomorza Zachodniego i Rugii, za co zgodę na niezależność Kościoła polskiego. Bolesław Krzywousty opracował statut wprowadzający zasadę senioratu. Chciał w ten sposób zabezpieczyć jedność Polski. Zasada senioratu oznaczała, że najstarszy syn władcy miał objąć dzielnicę zwaną pryncypacką i sprawować władzę zwierzchnią nad całym krajem, choć poszczególnymi dzielnicami zarządzali by jego bracia bądź ich następcy. Niestety, zasada ta nie sprawdziła się w Polsce. Bolesław zmarł w 1138 roku, a władzę zwierzchnią przejął po nim Władysław, najstarszy syn, otrzymując ziemię lubuską i Śląsk, oraz ziemie senioralne, czyli krakowską i sandomierską. Zasada senioratu została jednak dość szybko złamana.