Pańtwo Piastów

Kazimierz Wielki

Kazimierz Wielki panował początkowo nad jedynie połową dawnych ziem piastowskich. Wobec zagrożenia ze strony króla czeskiego, Jana Luksemburskiego, Krzyżaków oraz Brandenburgii, podtrzymał sojusz z Węgrami. W myśl tegoż Jan Kazimierz, w razie swojej bezpotomnej śmierci, przekazywał tron polski w węgierskie ręce. W 1335 odbył się w Wyszehradzie zjazd władców Polski, Czech i Węgier. Potwierdzono na nim sojusz polsko-węgierski. Jan Luksemburski zrzekł się pretensji do tronu polskiego, jakie rościł sobie wobec niegdysiejszego panowania w Polsce Przemyślidów, w zamian za olbrzymie odszkodowanie pieniężne oraz uznanie przez Kazimierza Wielkiego jego praw do Śląska. Król w 1343 roku w Kaliszu odzyskał od Krzyżaków Kujawy, a Pomorze Gdańskie oddał im jako "wieczystą jałmużnę", nie zrzekając się tym samym do Pomorza swych praw. Opanował także Ruś Halicko-Włodzimierską, oraz uzależnił od siebie książąt mazowieckich, choć Mazowsza jako takiego do kraju nie przyłączył. Wydał statuty piotrkowskie i wiślicke, będące zbiorami praw opartymi na prawie zwyczajowym. Tworzyły one zaczątki monarchii stanowej, ograniczając prawa chłopów. Kazimierz Wielki znacznie ufortyfikował kraj, budując mnóstwo zamków, szczególnie na granicy z czeskim już wówczas Śląskiem. W 1364 ufundował też w Krakowie uniwersytet, który jednak po jego śmierci zaprzestał działalności. Zmarł bezpotomnie w 1370, co stanowiło niemałą radość dla państwa węgierskiego - zgodnie ze wcześniejszymi umowami następcą Kazimierza Wielkiego został Ludwik Andegaweński, zwany w Polsce Węgierskim.